Uit de studie blijkt wél dat tabaksverslaving een hardnekkige verslaving kan zijn, en dat er een groep rokers is die lastig van die verslaving af kan komen. Het zijn juist déze rokers die vaker hulpmiddelen gebruiken. Dat zien we ook terug in onze eigen TNS NIPO cijfers. De succesvolle stoppers, die voldoende zelfvertrouwen en wilskracht hebben om ook te kúnnen stoppen, doen het vaker  op eigen kracht. Dat vertekent de cijfers. Dat komt overeen met onze Nederlandse TNS NIPO cijfers. Het is waar dat zeker die groep heftig verslaafde rokers gemakkelijk terugvalt bij hun stoppogingen. Dat blijkt ook uit deze studie. Maar, de conclusie dat de pleisters bij die groep niet werken kun je niet trekken. Er is namelijk niet vergeleken met een vergelijkbare groep zwaar verslaafden die deze nicotine pleisters niet kreeg.

Een conclusie over de effectiviteit op individueel niveau kun je ook niet uit een dergelijke populatie studie trekken – dat mag je alleen doen met placebo-gecontroleerde studies. In zo’n placebo gecontroleerde studie selecteer je een groep rokers. Een deel geef je dan een echte nicotinepleister, en een deel een nep-pleister zonder actieve stof.  Uit dit soort studies (die veelvuldig zijn gedaan, in Cochrane beschreven http://www.cochrane.org/ , en op basis waarvan de medische richtlijn is geformuleerd) blijkt dat nicotinevervangers en enkele geneesmiddelen het effect van gedragsmatige ondersteuning kunnen versterken – tot wel verdubbelen. Zie hiervoor het artikel van Willemsen e.a. waarin de Cochrane gegevens zijn samengevat.


Het advies conform de medische richtlijn blijft dus: zoek gedragsmatige ondersteuning bij hulp bij stoppen met roken. En als je meer dan 10 sigaretten per dag rookt (indicatie voor nicotineafhankelijkheid) kun je baat hebben bij nicotinevervangers of bepaalde medicijnen.

De minister is tegen alle effectieve maatregelen om de schade door tabak terug te dringen. Ze raadt moties van Kamerleden, zoals de beperking van verkooppunten af omdat deze minister ‘niet in dergelijke maatregelen gelooft’. Bijzonder omdat er internationaal wel sterke bewijzen zijn dat dergelijke maatregelen leiden tot minder tabaksgebruik. Die maatregelen zijn beschreven in het WHO kaderverdrag tabak. Nederland heeft zich, door dit verdrag te ondertekenen, gecommitteerd aan het invoeren van dergelijke effectieve maatregelen. De Minister wil zich op dit dossier alleen op jeugd richten, maar weigert accijnsverhogingen, grafische waarschuwingen op tabaksverpakkingen en het verbieden van smaakstoffen aan tabak. Terwijl dit nu juist de maatregelen waarover wetenschappelijk en internationaal consensus is dat deze het beste werken om jeugdroken tegen te gaan. Deze maatregelen kosten de overheid bovendien geen cent, een gunstig gegeven in deze tijden van bezuinigingen. Er kan maar één andere partij zijn die blij is met dit beleid van minister Schippers en dat is de tabakslobby. 

Fors en consequent antirookbeleid?
In haar maidenspeech, vlak na haar aantreden zegt Minister Schippers: “Het is in mijn ogen, vanuit mijn politieke overtuiging, absoluut een heilloze weg dat wij vanuit de overheid mensen in een keurslijf proberen te dwingen door verboden, geboden, beperkingen, spotjes met doemscenario's, betuttelende en betweterige teksten, … , afbeeldingen van kapotte longen op sigarettenpakjes en verbieden van roken voor kunst- en filmbezoekers. Dat beleid werkt in mijn opinie alleen als je het heel consequent en heel fors inzet.”
En waarom doen we dat dan niet, consequent en een fors tabaksontmoedigingsbeleid inzetten? Wat is de reden dat minister Schippers niet voor de volksgezondheid kiest en zich inzet voor een  overheid zich nog consequenter en forser inzet om gezondheidvijand nummer een - tabaksproducten - uit te bannen? Zembla lijkt hier een duidelijk antwoord op te hebben gevonden.

Verboden middelen
“Roken is helaas een verslaving, een legale verslaving die wij in dit land tolereren,” zegt Schippers. “Maar, als we toen wisten wat we nu weten, namelijk welke schade tabak en nicotine onze gezondheid toebrengen, dan zouden sigaretten niet eens op de markt worden gebracht. De commissie Garretsen classificeerde tabak onlangs als harddrug. Ik vind het dus vreemd dat de minister van Volksgezondheid niet heel actief de tabaksschade aanpakt,” aldus van Gennip.

Wat doe jij?
“We moeten gezond gedrag faciliteren en gezond gedrag niet opleggen aan mensen, maar ze daartoe verleiden’, zegt de minister in dezelfde speech. Maar, hoe kun je mensen verleiden als ze niet volledig geïnformeerd zijn? En hoe kun je ze verleiden als ze door de tabaksindustrie gemanipuleerd worden doordat er allerlei stoffen worden toegevoegd aan sigaretten om je verslaafd te maken en te houden? Daar ligt voor STIVORO een belangrijke rol weggelegd: bewustwording en informatieverstrekking. Als jij niet voldoende weet dat de kans op een doodgeboren baby 23% groter is als je zwangere partner met jou meerookt, hoe kun je dan weten wat je moet doen?

Internationale afspraken, ook voor Nederland
Internationaal is er overeenstemming dat de ‘tabaksepidemie’ alleen met samenhangend beleid kan worden aangepakt. Samenhangend beleid van voorlichting, campagnes, maatregelen, accijnsverhoging, ondersteuning bij stoppen met roken en onderzoek. Dit staat beschreven in het WHO kaderverdrag tabak, het Framework Convention Tobacco Control FCTC. Nederland heeft dit verdrag in 2005 ondertekend en zich ermee gecommitteerd. Maar Nederland volgt de aanbevelingen van dit Verdrag bij lange na niet op. Artikel 5.3 van het FCTC geeft aan dat commerciële belangen van de tabaksindustrie geen invloed mogen hebben op het volksgezondheidsbeleid ten aanzien van tabak. De belangen van de industrie staan namelijk per definitie haaks op de belangen voor de volksgezondheid. In de praktijk betekent dit dat je niet kan en mag polderen met de tabaksindustrie of haar afgevaardigden en lobbyisten. En als een gesprek nodig is, dan dient dit te gebeuren in alle openheid en transparantie – geen achterkamertjes-politiek. Steeds meer landen implementeren hiervoor duidelijke richtlijnen. Na Zembla moge het duidelijk zijn dat het tijd wordt dat deze afspraken in Nederland  ook worden ingevoerd.

A new study shows that 145,000 deaths could be averted in the next 30 years in the Netherlands by implementing stronger tobacco control policies. This set of policies, as recommended by the MPOWER report of the World Health Organisation, consists of increasing tobacco taxes to 70% of the retail price, bans on smoking in workplaces and public places, a complete marketing ban, well-funded tobacco control campaigns, graphic health warnings, youth access laws, and comprehensive cessation treatment.

The study, published online today in the journal Addiction, is an output of the European Commission funded project “Pricing Policies and Control of Tobacco in Europe” and uses the SimSmoke Tobacco Control Policy Simulation Model. Developer of the SimSmoke Model Dr David Levy, from the Pacific Institute for Research and Evaluation: “The implementation of MPOWER recommended policies could be expected to show similar or even larger effects in other countries which currently have weaker policies than the Netherlands.”

Implementing stronger tobacco control policies is an obligation under the Framework Convention on Tobacco Control (FCTC), which was ratified by the Netherlands in 2005. However, instead of implementing stronger tobacco control policies, the current Dutch government plans to minimize them. From next year the Dutch government will no longer fund mass media campaigns about smoking. Reimbursement of pharmacological support for smoking cessation, introduced last January, will end in 2012. Shortly after her appointment, the Minister of Health decided to reverse the smoke-free legislation in small bars without employees, reintroducing smoking in these venues. Moreover, the Dutch government is not planning to increase tobacco taxes, strengthen the ban on tobacco marketing, or implement graphic health warnings on cigarette packets. The government will also no longer provide funding to the Dutch Expert Centre on Tobacco Control STIVORO.

Lead author Drs Gera Nagelhout, from STIVORO and Maastricht University: “We understand that budget cuts are necessary in times of global economic recession. However, several of the tobacco control policies from MPOWER do not cost any money and are very effective. SimSmoke predictions show that 41,000 of the predicted 145,000 lives saved between 2011 and 2040 can be achieved by increasing tobacco taxes alone. The increased revenues from tobacco taxation can be used to continue reimbursement of smoking cessation medications, which can save another 38,000 lives.”

Addiction Journal

In de hele wereld heeft dit onderwerp hoge prioriteit. In Nederland weinig. Het betreft ziekten zoals kanker, hart- en vaatziekten, chronische longziekten en diabetes.
Wereldwijd sterven jaarlijks 36 miljoen mensen aan deze zogenaamde non-communicable diseases (NCDs), waarvan 9 miljoen voor hun zestigste. Sterfgevallen die voorkomen kunnen worden door te investeren in het terugdringen van tabaks- en alcoholgebruik, ongezond eten en meer bewegen. In Nederland sterven alleen al door roken jaarlijks bijna 20.000 mensen; 28 keer meer mensen dan door verkeersongelukken waar wel constant stevig op wordt ingezet. Uit de Volksgezondheid Toekomstverkenning 2010 van het RIVM blijkt dat roken de grootste veroorzaker is van een lagere levensverwachting. Ten opzichte van meer bewegen of minder alcoholgebruik is met het niet roken vier tot vijf keer meer winst in gezonde levensjaren te behalen. Tijdens het symposium 40 jaar preventie in Nederland aan het Erasmus MC eerder dit jaar, bleek dat met preventie de afgelopen 40 jaar 16.000 doden zijn voorkomen. De bestrijding van tabaksgebruik droeg hier met bijna 7.000 sterfgevallen in grote mate aan bij. Ook zijn hiermee 18.000 ziektegevallen voorkomen.

Tijdens de top is afgesproken dat internationaal meer aandacht wordt besteed aan tabaksontmoediging al belangrijke veroorzaker van ziekten. Dit is vastgelegd in de declaratie nav deze top. Zie voor meer informatie deze UN website.

• Hoogleraren Mackenbach en Van Schayck publiceerden in NRC een opinieartikel naar aanleiding hiervan. Download dit artikel hier.

  De Framework Convention Alliance (FCA) on tobacco control bracht dit persbericht nav de top uit. 
   

De Gezondheidsnota van het huidige kabinet besteedt aan deze bevolkingsgroep echter geen specifieke aandacht. Dat is opvallend aangezien laag opgeleide rokers niet alleen vaker en meer roken dan hoger opgeleide mensen, ze roken ook vaker shag. Waarschijnlijk roken laag opgeleiden vaker shag omdat shag goedkoper is dan sigaretten. Dit blijkt uit de vandaag uitgebrachte themapublicatie Sociaaleconomische verschillen in roken in Nederland 1988-2010.
Het huidige kabinet snijdt flink in de voorlichting over roken. Ook wil het kabinet geen maatregelen treffen om roken verder te ontmoedigen. Dit is niet bevorderlijk om de sociaal economische gezondheidsverschillen terug te dringen en is daarom een gemiste kans.

U kunt de themapublicatie downloaden via www.stivoro.nl/themapublicaties

De beleidsregel van de NZA rond stoppen-met-rokenprogramma’s is pas eind december bekend gemaakt. Daardoor was er begin dit jaar nog veel onduidelijk over welk aanbod door de verschillende verzekeraars werd vergoed en onder welke voorwaarden. Gaandeweg is dit in de loop van 2011 duidelijker geworden. Rokers die willen stoppen hebben recht op stoppen-met-rokenprogramma’s – maar dat wil niet zeggen dat alle aangeboden programma’s ook door alle verzekeraars worden vergoed. Ook in de campagne die rond de invoering is gevoerd, is steeds gecommuniceerd dat rokers zich goed moesten informeren over welke stoppen-met-rokenprogramma’s door hun verzekeraars worden vergoed. 

In het Metro artikel komen twee gestopte rokers aan het woord die geen goede ervaring hebben met de vergoeding omdat hun verzekeraar het programma dat zij hebben gevolgd niet volledig vergoed. Het lijkt erop dat zij een programma hebben gevolgd dat niet door hun verzekeraar is aangeboden of zich niet aan de voorwaarden hebben gehouden die de verzekeraar stelt.

Verzekeraars maken een eigen keuze wat wel en wat niet te vergoeden en onder welke voorwaarden en hebben een eigen verantwoordelijkheid hun verzekerden adequaat te informeren waar zij recht op hebben. Wij adviseren deze gedupeerden dan ook contact op te nemen met hun verzekeraar. De rol die aan STIVORO in het artikel hierin wordt toegedicht is onjuist - dit is primair een zaak tussen verzekeraar en verzekerde.

We vinden het wel jammer dat de vergoeding van stoppen-met-rokenprogramma’s niet altijd optimaal verloopt. Gelukkig horen we ook heel veel positieve geluiden en wijst alles erop dat de vergoeding heel effectief is voor het eerst sinds 10 jaar leidt tot veel minder rokers. De vraag naar stoppen met roken ondersteuning is flink gestegen – daarmee voldoet dit aanbod duidelijk aan een maatschappelijke behoefte. Daarnaast is met deze maatregelen veel winst te behalen, zowel aan zorgkosten als in mensenlevens.

Behandelaars, zorgaanbieders en zorgverzekeraars kampten de eerste helft van dit jaar met kinderziekten rond de implementatie van de vergoeding van de stoppen-met-rokenprogramma’s, omdat pas zo laat bekend is gemaakt waaraan die programma’s moeten voldoen. Dit heeft tot grote frustraties geleid bij patiënten die vaak lang op hun behandeling hebben moeten wachten, en bij huisartsen, die geconfronteerd werden met grote verschillen in beleid tussen de zorgverzekeraars, die hun systemen begin januari – door de veel te laten beslissing van de politiek om pas in december 2010 groen licht te geven voor de vergoeding in het basispakket - nog niet op orde hadden. Dit is inmiddels allemaal grotendeels verleden tijd. Het veld is nu redelijk ingesteld op vergoeding van de behandeling en de wachtlijsten worden steeds korter. 

De brief is hier te vinden.

Op het al dan niet melden door Hans Hillen van zijn werk voor BAT heeft Stivoro geen commentaar : dat is een zaak voor de Eerste Kamer. Wij willen onderstrepen dat STIVORO geen actiegroep is, maar een

expertisecentrum dat de regering behulpzaam is bij het implementeren van de Tabakswet, de basis voor het beleid van de overheid. Dat beleid stoelt op het wetenschappelijk bewezen feit dat roken schadelijk is voor de gezondheid, en de belangrijkste oorzaak van vermijdbare sterfte. Hoofdelementen van het overheidsbeleid zijn: voorkómen dat jongeren gaan roken, voorkómen dat niet-rokers gezondheidsschade oplopen en rokers die willen stoppen daarbij hulp aanbieden. STIVORO helpt de overheid op alle 3 terreinen, met dienstverlening en voorlichting. Het is ons uiteraard bekend dat de tabaksindustrie dit beleid nog steeds probeert te frustreren. Daar is STIVOROuiteraard niet blij mee, maar het is een fact of life. Wij  zijn er niet rouwig om dat Hans Hillen geen minister van VWS is geworden.

Internationale ervaringen met rookverboden in de horeca ondersteunen het pleidooi van FNV Horecabond. Een uitzondering op de rookvrije horeca zal onherroepelijk leiden tot onduidelijkheid. Wanneer is er sprake van een gelegenheid van 70m2 en wanneer 75m2? Het betreft niet alleen de eenmanszaken, maar juist alle horecagelegenheden die kleiner zijn dan 70m2. En hoe zit het dan met iets grotere horeca? Vanwege problemen met de handhaving, besluiten Europese landen die een uitzondering hadden op roken in de horeca, steeds meer om die uitzonderingen weer op te heffen.

Onlangs pleitten gezondheidsfondsen, vooraanstaande wetenschappers en gezondheidsorganisaties in een open brief aan de CDA fractie om een uitzondering op de rookvrije horeca in het aanstaande regeerakkoord te verwerpen. Ze vinden dit voorstel onverantwoord. De rookvrije horeca is de beste maatregel voor de volksgezondheid die Minister Klink enkele jaren geleden heeft genomen. Het is niet aangetoond dat de kleine horeca door de maatregel zwaarder is getroffen dan andere horeca.
Er blijkt dan ook geen draagvlak voor deze uitzondering zo bleek uit recent onderzoek in opdracht van KWF Kankerbestrijding. CAN is onlangs begonnen met een campagne om het draagvlak voor een rookvrije horeca zichtbaar te maken. Er zijn inmiddels ruim 30.000 steunbetuigingen.

Toen vorig jaar ten tijde van de diverse rechtzaken tijdelijk een uitzondering werd gemaakt voor cafés zonder personeel, bleek hoe lastig uitzonderingen zijn voor de handhaving. De VWA zette veel meer inspecteurs in en nog lukte het niet om de wet te handhaven. Als nu wettelijk een uitzondering wordt gemaakt voor de kleine horeca, zal een verdubbeling van het aantal inspecteurs nodig zijn gezien het controleren van bovengenoemde punten. Grofweg zal dit jaarlijks structureel €4 miljoen extra kosten.

Tabaksrook is voor kinderen en babies extra schadelijk doordat hun lichaam nog in ontwikkeling is. Ze ademen ook sneller dan volwassenen waardoor er meer schadelijke stoffen in hun lichaam komen.
Meeroken brengt voor kinderen verschillende gezondheidsrisico's met zich mee, zoals een verhoogde kans op wiegendood, verkoudheid en luchtweginfecties, oorontsteking, benauwdheid en bacteriële meningitis.
Ook als er alleen in huis gerookt wordt als het kind niet aanwezig is, is dit schadelijk. Bepaalde schadelijke delen van de rook kunnen tot wel maanden in huis blijven hangen. En de rook blijft niet beperkt tot de ruimte waarin gerookt wordt, het verspreidt zich door het hele huis. Kinderen krijgen dus ook dan schadelijke stoffen binnen. De beste mogelijkheid om deze schadelijke blootstelling te vermijden, is naast niet te roken, buiten te roken.

STIVORO heeft de campagne Rookvrij Opgroeien ontwikkeld. Lees hier meer informatie.

Het Engelse rapport is hier te downloaden.

Het voorstel van de RVZ om een inhaalslag te maken uit een forse accijnsverhoging ondersteunen we van harte. Wij zouden daaraan toe willen voegen dat de extra inkomsten door accijnsverhoging terug vloeien naar het budget voor tabakspreventie. Dan is het mogelijk echt een grote slag te slaan om de schade door roken terug te dringen. Zie hiervoor bijgaand pleidooi, ondersteund door een groot aantal organisaties en personen, dat wij onlangs aan de informateur hebben aangeboden. De brief kunt u hieronder bij het stukje over 9 juli 2010 nalezen.

In 2009 gaf bijna een kwart van de rokers aan dat ze gestopt zijn vanwege de hoge kosten. Tegelijkertijd zien we dat shag vooral gerookt wordt door rokers uit lagere welstandsgroepen. Ook in die groepen zijn accijnsverhogingen zeer effectieve maatregelen. Bij de laatste prijsverhoging van shag hebben de fabrikanten 2,5 gram shag uit een pakje gehaald zodat die prijsverhoging niet voelbaar was voor de consument. Het teniet doen van een prijsstijging door minder tabak in een verpakking te doen, is een slimme strategie van de fabrikant om vooral zijn klant aan hem gebonden te houden. Sociaal economische gezondheidsverschillen, mede veroorzaakt door roken, zullen op die manier groot blijven.
Ook de overstap van sigaretten naar (goedkoperen shag) waar wij in mei 2009 al over berichtten, zal zo aantrekkelijk blijven. Tevens ondermijnt dit de effectiviteit van het tabaksontmoedigingsbeleid. Exact deze ontwikkelingen blijken een groot risico voor het Nederlandse beleid volgens het internationale ITC onderzoek.

Het gelijktrekken van de accijns op shag en sigaretten is een noodzakelijke maatregel. Dit zal de winst voor de volksgezondheid nog groter maken en tevens voldoende inkomsten voor de staatskas blijven genereren. De genoemde accijnsverhogingen door dhr. Barth van de afgelopen jaren waren allemaal ter bevordering van de gezondheid van de staatskas. Als het verbeteren van de volksgezondheid de reden was, dan waren de verhogingen forser geweest. Nog effectiever is het dus om de accijnzen significanter te verhogen, ze voor sigaretten en shag gelijk te trekken en de extra accijnsinkomsten te gebruiken voor tabaksontmoediging. De prijs van tabak is in Nederland vergeleken met onze buurlanden niet buitenproportioneel hoog, dus waarom niet?

Lees hier de brief met concrete voorstellen.

Dit is een positieve ontwikkeling, zeker aangezien de rookvrije horeca in Beieren een roerige geschiedenis kent (zie onderaan). Als gevolg daarvan was er de afgelopen jaren sprake van  onduidelijke regelgeving met veel uitzonderingen. Middels een referendum schaart de bevolking van de deelstaat zich achter een volledig rookvrije horeca. Duitsland, en Beieren in het bijzonder, wordt door tegenstanders van de rookvrije horeca vaak als lichtend voorbeeld genoemd voor hoe het ook kan. Het feit dat de bevolking nu kiest voor een eenduidige rookvrije horeca is juist lichtend voorbeeld. Waar we in Nederland van kunnen leren! Het toont bovendien aan dat een rookvrije horeca met uitzonderingen veel onduidelijkheid schept en niet werkt.

De rookvrije horeca in Beieren kent een woelige geschiedenis: in juli 2008 oordeelde het Hof dat de rookvrije horeca in Beieren in strijd is met de grondwet omdat onderscheid gemaakt werd tussen grote en kleine etablissementen. Het federaal constitutioneel hof in Karlsruhe oordeelde dat de rookvrije horeca niet in strijd was met de grondwet vanwege onderliggende gezondheidsredenen. In 2009 versoepelde Beieren toch de rookvrije horeca vanwege politieke redenen: het deelstaatparlement besloot dat roken in kleine kroegen weer was toegestaan en grote gelegenheden een rookruimte konden creëren.

Op zich is het begrijpelijk dat een volksvertegenwoordiger zich hard maakt voor een groep in de samenleving die het moeilijk heeft. Het is echter niet aangetoond dat de kleine horeca financieel zwaarder is getroffen dan andere horeca. Daarnaast heeft de rechtbank in Arnhem onlangs uitgesproken dat de wet wel degelijk ook geldt voor kleine horeca. Wat echter niet begrijpelijk is, is dat de VVD voorstander is van het voorkomen dat jongeren beginnen met roken en tegelijkertijd bezig is met een aanpassing van de wet om een uitzondering voor eenmanszaken te realiseren. Door roken in de horeca in stand te houden, middels welke uitzondering dan ook; al geldt het alleen voor een kleine groep cafe’s, zal de broedplek voor nieuwe rokers in stand gehouden worden. Roken blijft daarmee zichtbaar onderdeel van de samenleving, als iets dat volwassenen doen als ze uit gaan. Juist dat maakt het aantrekkelijk voor jongeren om mee te beginnen.
Daarnaast is tabaksrook niet alleen schadelijk voor de roker, maar ook voor de meeroker, waardoor een rookvrije horeca ook voor de bezoeker een gezonde maatregel is.
In Nederland is de invoering, naleving en handhaving niet gegaan zoals we hadden verwacht op basis van ervaringen uit landen die ons voorgingen. Het blijkt dat dit (deels) wordt veroorzaakt doordat Nederlandse rokers positiever tegen het roken aankijken dan rokers in andere landen. Ook de constant aanwakkerende discussie, zoals dhr. Zijlstra nu ook weer doet, draagt niet positief bij aan het effect, naleving en draagvlak voor de maatregel.
De enige partij die baat heeft bij de aanhoudende discussie en een uitzondering op de rookvrije horeca, is de tabaksindustrie.

De onzekerheid en onduidelijkheid hebben lang genoeg geduurd, en waren niet bevorderlijk voor de implementatie, naleving, handhaving en acceptatie. We verwachten dat de minister en VWA na deze uitspraak de handhaving weer stevig ter hand nemen zodat we, 2 jaar na de invoering van de roovkrije horeca, daadwerkelijk kunnen genieten van een rookvrije horeca, zonder daarbij blootgesteld te worden aan schadelijke omgevingsrook. Dit dossier kan gesloten worden en de volgende regering kan zich richten op nieuwe maatregelen om de volksgezondheid te beschermen en verbeteren.

STIVORO is het met de longartsen eens dat de rookvrije horeca niet mag versloffen. Er kan geen sprake zijn verwarring, zeker na de uitspraak van de Hoge Raad op 23 februari jongstleden. De Raad sprak toen uit dat de huidige wetgeving voldoende basis is voor de rookvrije horeca. Dat geldt tevens voor de horecazaken zonder personeel.

Inmiddels is de horeca schriftelijk door de Minister geïnformeerd over de gevolgen van deze uitspraak en is de Voedsel en Waren Autoriteit weer gaan controleren in kleine cafés. Dit zal waarschijnlijk pas zichtbaar worden in een volgende nalevingsmonitor van de VWA. De uitspraak van de Hoger Raad betekent dat de rookvrije horeca weer gewoon van kracht is zoals het per 1 juli 2008 werd ingesteld. Het feit dat we nu een demissionair kabinet hebben en er in juni verkiezingen zijn, verandert dit niet. En dat is positief aangezien roken de belangrijkste ziekteveroorzaker is. 30% van de kanker, de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland, wordt veroorzaakt door roken. Veel hart- en vaatziekten zijn direct gerelateerd aan roken en meeroken, waardoor de rookvrije horeca in diverse landen tot spectaculaire dalingen in hartinfarcten heeft geleid.

Bovendien wordt vrijwel alle COPD, een steeds ernstiger bedreiging voor de volksgezondheid, veroorzaakt door roken en meeroken. Minder blootstelling aan tabaksrook in de horeca leidt onherroepelijk tot minder gezondheidsschade door meeroken bij werknemers en bezoekers. U kunt de ingezonden brief en bijbehorende persbericht hier nalezen.

Gebeurtenissen op een rij:

Rechtzaken café Victoria en café De kachel
Het café Victoria te Breda en het café De Kachel te Groningen zijn in 2009 strafrechtelijk vervolgd wegens overtreding van het rookverbod. Voor beide cafés volgde in hoger beroep door de gerechtshoven vrijspraak omdat de Tabakswet onvoldoende basis zou bieden voor een rookverbod in eenmanszaken. De verwachting was dat de huidige wetgeving gerepareerd zou moeten worden. Echter, het Openbaar Ministerie heeft tegen de uitspraken van de gerechtshoven beroep in cassatie ingesteld bij de Hoge Raad.

Advies Advocaat-generaal
Het advies van de Advocaat-generaal (AG) aan de Hoge Raad op 5 januari 2010, wees al in de richting van een uitspraak waarin zou worden gesteld dat de huidige wetgeving wel voldoende grond biedt.

Uitspraak Hoge Raad
Op 23 februari heeft de Hoge Raad de vonnissen van de gerechtshoven inzake de rookvrije horeca vernietigd. Hetgeen betekent dat de huidige wetgeving gewoon van kracht is. De uitspraak weerspiegelt de keuze die destijds door de Tweede Kamer en ook de Koninklijke Horeca Nederland is gemaakt om de hele horeca rookvrij te maken. Vanuit het oogpunt van de handhaafbaarheid en het voorkomen van concurrentievervalsing is dit de beste keus.

Naar aanleiding van het eerste artikel hierover heeft STIVORO als volgt naar de redactie gereageerd:

"Op basis van informatie op de website van Smoke Free wordt in bovenstaande bericht verondersteld dat er een band is tussen STIVORO en Smoke Free. Wij kunnen zonder enige terughoudendheid meedelen: die is er niet! STIVORO deelt met de redactie van "hier mag het wel" de mening dat lasertherapie behoort tot de methodes die (nog) niet bewezen effectief zijn. In tegenstelling wat Smoke Free beweert, adviseert STIVORO de Smoke Free lasertherapie niet aan. STIVORO is ook niet betrokken bij de opleiding van Smoke Free medewerkers, al is niet uit te sluiten dat Smoke Free medewerkers ooit een (openbare) training hebben gevolgd die opleidt tot "Personal Coach" of tot een "Pakje Kans trainer". Het gebruik van het STIVORO logo op de website geschiedt zonder onze toestemming. Dankzij de redactie van "hier mag het wel" is STIVORO nu op de hoogte van dit misbruik van onze naam en zal hier maatregelen tegen nemen.

Er is absoluut geen sprake van belangenverstrengeling zoals op de site van hiermaghetwel.nl wordt gesuggereerd."

STIVORO is het expertisecentrum voor tabakspreventie en ondersteunt rokers die willen stoppen met roken. STIVORO geeft daarom op haar site informatie over methoden die kunnen helpen bij het stoppen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen bewezen werkzame en niet bewezen werkzame ondersteuningsmethoden. Softlasertherapie valt onder de niet bewezen werkzame methoden. Dat betekent niet dat rokers geen baat kunnen hebben bij softlasertherapie, maar dat betekent dat er nog niet (voldoende) gedegen onderzoek is gedaan om de effectiviteit aan te tonen.

STIVORO zal evalueren of dit onderscheid niet helder overkomt, waardoor dergelijke verwarring niet meer voorkomt.

Het CPB heeft voor deze kostenbaten analyse gekeken naar gevolgen voor ziekte en naar maatschappelijke gevolgen. Het blijkt dat de kosten door langer gezond leven een stuk lager zijn dan de baten door gezondheidswinst. In het onderzoek zijn het veranderende rookgedrag en levensverwachting van werknemers in de horeca meegenomen. Het CPB verwacht dat de veranderingen onder bezoekers veel kleiner zullen zijn en nemen deze baten als PM op. Onderzoek uit Schotland, Ierland en Italie na het rookvrij maken van horeca en werkplek tonen echter fikse dalingen in het aantal hartinfarcten aan. Naast minder blootstelling aan tabaksrook zal de rookvrije horeca een aanleiding voor rokers zijn om te stoppen, en waarschijnlijk ook leiden tot minder terugval in oud rookgedrag. De baten zullen naar onze inschatting daarom nog positiever kunnen uitvallen.

STIVORO is blij dat het CPB onderzoek heeft gedaan naar de kosten en baten van de rookvrije horeca. Onderzoek uit het buitenland toonde al aan dat de gevreesde omzetdaling door een rookvrije horeca niet zal plaatsvinden. Nu blijkt dat ook de financiële baten vanwege de gezondheidswinst positief uit zullen vallen.

STIVORO is blij met het besluit van Minister Klink reclame op de elektronische sigaret niet meer toe te staan. We delen de opvatting van de Minister dat de consument recht heeft op een veilig product. Omdat wordt gewacht op Europese regelgeving, blijft het product nu nog wel beschikbaar voor de Nederlandse consument.

STIVORO pleit voor nader onderzoek naar veiligheid van dit product. Dosering en samenstelling van de geïnhaleerde en vrijkomende gassen zijn onvoldoende bekend. Er zijn in de eerste plaats zorgen over de nicotinedosering die door de elektronische sigaret wordt geleverd (volgens sommigen kan die 19 maal hoger zijn dan is toegestaan voor sigaretten). Nicotine is een stof die niet alleen verslavend is, maar die – zeker in hogere doseringen – schade geeft aan de bloedvaten. Daarom wordt op bijsluiters van nicotinevervangers (pleisters, kauwgum, tabletten) gewezen op risico’s bij patiënten met hart en vaatziekten, hoge bloeddruk en bij gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Die bijsluiters wijzen ook op de risico’s voor kinderen – voor hen is nicotine nog eerder levensbedreigend dan voor volwassenen. Bovendien is nog onvoldoende duidelijk of de aan het product toegevoegde smaakstoffen volledig veilig zijn.

STIVORO raadt de elektronische sigaret niet aan als hulpmiddel bij het stoppen met roken.

In het algemeen probeert STIVORO door positieve voorlichting rokers te overtuigen van het belang niet anderen te laten meeroken. In onze recente campagne “roken doe je buiten” laten we dat bijvoorbeeld zien. Met de rokende kalkoen en het rokende kopieerapparaat die naar buiten worden gebracht. We merken dat steeds meer rokers beseffen dat je niet binnen moet roken. We weten dat ruim 40% van de rokers er zo over denkt, maar 60% rookt (soms) toch nog binnen in aanwezigheid van anderen. Daarom is het goed dat een CU Tweede Kamerlid daar nog eens aandacht voor vraagt, en speciaal voor meeroken in autos voor kinderen.

Klik hier voor meer informatie over schadelijk effecten.

Wij zijn ons bewust van de discussie in de wetenschap over de effectiviteit van angstwekkende voorlichting. Echter, zelfs als er geen indicaties zouden zijn voor effecten van waarschuwingen op gedrag, dan nog heeft de consument er recht op adequaat geïnformeerd te worden. Onderzoek heeft wel aangetoond dat het goed is om aan de waarschuwingen ook informatie over hulp bij stoppen aan te bieden. Nu gebeurt dat maar op 1 van de 14 pakjes. Wij ondersteunen dan ook het pleidoor van Jules Maaten (Europarlementariër) om standaard een telefoonnummer voor hulp bij stoppen toe te voegen.

Van de Europese landen heeft België de plaatjes al ingevoerd. Engeland volgt eind 2009. In Nederland is hierover nog geen besluit genomen.

STIVORO vindt de stap naar een rookvrije horeca niet meer dan logisch: 4 jaar na het recht op een rookvrije werkplek op alle andere werkplekken heeft de horeca voldoende kunnen wennen aan deze maatregel. Het is hoog tijd dat werknemers maar ook bezoekers in de horeca beschermd worden tegen meeroken. Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking steunt de maatregel. Daarnaast lopen we in Nederland inmiddels enorm achter op andere Europese landen. Niet alleen de minister maar ook de Tweede Kamer is akkoord met het rookvrij maken van de horeca. Verschillende onderzoeken van TNS NIPO, in opdracht van STIVORO, KHN en Pfizer, laten zien dat tweederde van de bevolking een rookvrije horeca wil. Clean Air Nederland heeft 120.000 handtekeningen verzameld voor een rookvrije horeca.

STIVORO ziet de noodzaak van boetes voor rokers niet. Sommige landen kennen deze maatregel wel maar passen deze vrij weinig toe. In Ierland is bijvoorbeeld in 2005 1 roker beboet, en in 2006 3 rokers. Misschien moeten we eens een jaar aanzien hoe de rookvrije horeca verloopt, en daarna bekijken wat aangepast dient te worden. STIVORO begrijpt de discussie over roken op terrassen. Als alle rokers naar buiten gaan om te roken, zullen niet rokers daar alsnog overlast ondervinden. Onderzoek naar de schadelijkheid van meeroken is alleen uitgevoerd in afgesloten ruimten.

STIVORO vindt het daarom op dit moment niet nodig om te pleiten voor rookvrije buitenterassen. We vinden wel dat als je last hebt van een roker, je die roker zou mogen aanspreken en vragen of hij dat elders wil doen of zijn sigaret wil doven.